KATEGORİLER
Kadın Sağlığı
Erkek Sağlığı
Çocuk Sağlığı
Ergenlik Dönemi
Vitaminler ve Besin Destekleri
Hamilelik - Emzirme Dönemi
Hesaplayıcılar
Beslenme ve Kilo Kontrol
Hastalıklar
Göz Sağlığı
Cilt Sağlığı
Saç - Tırnak Sağlığı
Ağız - Diş Sağlığı
Ayak - Bilek - Bacak Sağlığı
Uzmanlarımız
 
    Ergenlik Dönemi     Ergenlikte Bedensel ve Zihinsel Gelişim     Stres Nedir

Stres Nedir?

 

STRESSS!

Stres Nedir?

·                     Kişinin kendini tehdit veya baskı altında algıladığında verdiği fiziksel, zihinsel, duygusal ve davranışsal tepkiler bütünüdür.

·                     Boşanma, ayrılık, işsizlik, hasta bakımı vb. olumsuz hayat olayları gibi evlilik, hamilelik, terfi gibi olumlu olaylar da strese neden olabilecek dışsal etmenlerdir.

·                     Stres; her insanda farklı durumlarda ve farklı şekillerde ortaya çıkmaktadır. Kişilik özellikleri, yaşam biçimi, başa çıkma yöntemleri, destek sistemi “stres hali”ni biçimlendirmektedir.

 

Neden Stres oluşur?

Stres etmenleri 3 grupta incelenmektedir:

 

1.      engellenmeler: ırkçılık, ayrımcılık, boşanma, iş memnuniyetsizliği, ölüm, sakatlık, algılanan veya gerçek yetersizlik vb.

2.      çelişkiler: 2 veya daha fazla ihtiyaç veya amacın çatışmasıdır. (çalışan anne olmak, eğlenmek ve sınıf geçmek vb.)

3.      baskılar: başkalarının kişi üzerindeki beklentileri ve kişinin kendi üzerindeki beklentilerinden oluşmaktadır. (en başarılı öğrenci olmak, en popüler olmak vb.)

 

Stres Belirtileri

Fight or Flight Response! İnsanoğlunun yaşamını devam ettirmesini sağlayan bu tepki uzun süreli ve yoğun uyarılma sonucu bedenimizde ağır hasar oluşturur. Çeşitli araştırmalara göre fiziksel hastalıkların 2/3’ü stres sonucu oluşmaktadır: kalp krizi, yüksek tansiyon, felç, kanser, diyabet, obezite, ülser, huzursuz bağırsak sendromu, hafıza kaybı, bağışıklık sistemi hastalıkları, uyku düzensizlikleri, tiroid problemleri, kısırlık vb.

Fiziksel belirtiler: baş ağrıları, sindirim problemleri, kas gerginliği, eklem ağrıları, uyku bozuklukları, yorgunluk, göğüs ağrısı, düzensiz kalp atışı, yüksek tansiyon, kilo artışı veya kaybı, nefes darlığı, astım, cilt problemleri, cinsel istek azalması, bayılma hissi, terleme, yerinde duramama

Duygusal Belirtiler: değişkenlik, duyarlılık artışı, endişe hali, ümitsizlik, öfke patlamaları, alınganlık, gerginlik, güvensizlik, eksiklik hissi, hayattan keyif alamama, uygunsuz zamanlarda gülme ve ağlama, suçluluk

Zihinsel Belirtiler: konsantrasyon eksikliği, kararsızlık, dalgınlık, karamsarlık, tekrarlayan düşünceler, kötü karalar, objektivite kaybı, kaçış isteği, işten işe atlamak, işi bitirememe, motivasyon eksikliği, hayata karşı ilgisizlik

Davranışsal Belirtiler: az&çok yemek yeme, az&çok uyuma, insanlardan uzaklaşma, sorumluluklarını ihmal etme; alkol, sigara, kafein, çikolata, şeker tüketiminde artış, tikler, diş gıcırdatma, çok alışveriş yapma, öfke patlamaları, uygunsuz tepkiler gösterme

 

Stres çeşitleri

Akut Stres: Anlık uyarılma sonucu gelişir. Durum değişince sona ermektedir. Kısa dönem etkili olduğu için bedene ağır bir zarar vermez (trafik, açlık vb.)

Epizodik Akut Stres: Bazı insanlar sıklıkla stresli olaylara maruz kalırlar. Hayatları bir kaostan ibarettir. Oradan oraya koştururlar. Çeşitli işleri aynı anda tamamlamaya çalışırlar.

Amerikan Psikiyatri Derneği bu durum için 2 ayrı kişilik profili belirlemiştir:

·           A Tipi Kişilik: rekabetçi, reaktif, öfkeli kişiler

·           Endişe Kurtları: depresif, sürekli olarak endişe eden kişiler

 

EAS fark edilemeyebilinir. Bu kişiler var olan duruma o kadar alışıktırlar ki anacak ağır fiziksel semptomlar ortaya çıktığında “değişimi” düşünürler.

Kronik Stres: Amerikan Psikiyatri Derneği KS’i “bitmeyen dönemler devam eden baskı ve talepler” olarak tanımlamaktadır. KS hem fiziksel hem de zihinsel sağlığı olumsuz anlamda etkiler. Çöküş veya ölümle sonuçlanabilir.

Yoksulluk, maddi zorluklar, işsizlik, disfonksiyonel aile ilişkileri, hasta bakımı, sağlıksız ilişkiler, kariyer mutsuzluğu; savaş, şiddet yaşanan bir yerde bulunmak, taciz, mükemmeliyetçilik gibi nedenler KS’i tetiklemektedir.

KS; uzun dönem ve ağır yük oluşturduğu için oluşan zihinsel ve fiziksel semptomların tedavi edilmesi zordur.

Traumatik Stres (PTSB): Kişinin bedensel bütünlüğünü veya hayatını tehdit eden bir olay (trafik kazası, savaş, hırsızlık vb.) ile karşı karşıya kalması sonucu oluşmaktadır. 

Tükenmişlik Sendromu (TS) (Burn-out)

Uzun dönem devam eden ve ağır stres sonucu ortaya çıkan fiziksel, duygusal ve zihinsel tahribattır. Kişi; mesleki, sosyal ve özel hayat alanlarında engellenme ve bozulma yaşar.

 

TS Belirtileri: Belirtiler duygusal alanda yoğunlaşmaktadır. Güçsüzlük, umutsuzluk, karamsarlık, içe kapanma, gerginlik, üzüntü duygusal belirtiler arasında sayılabilir.  Aynı zamanda kişi alkol, uyuşturucu madde, alışveriş,  seks gibi “anlık” iyilik hali yaratan disfonksiyonel davranışlar gösterebilir.

 

Stres

TS

çok yapmak

depresyon

aşırı duygusal tepkiler

içe kapanma

hiperaktivite ve aciliyet

Küntleşme

fiziksel enerji eksikliği

Umutsuzluk

anksiyete bozuklukları

paranoya, “kopma”

“dağılma”

Ağır demorilazasyon

“fiziksel” zarar

“duygusal” zarar

prematüre ölüm olasılığı

TS öldürmeyebilir ama hayatı yaşanmaz kılar

 

 

Stres hali hissedilebilinir ama TS fark edilemeyebilir.

 

TS ile Başa Çıkma Yöntemleri:  Stres durumunda farkındalık oluşturup “değişim” başlatmak. En iyi savunma yöntemi karşılıklı sevgi ve güven duyulan insanlarla birlikte olmaktır. Aile, arkadaşlık, eş&sevgili ilişkileri kuvvetlendirilmeli. İş, spor gibi çeşitli ortamlarda arkadaşlık geliştirilebilinir. Kişi; kendisi için “anlam” ifade eden bir “gruba” üye olabilir. “Sağlıklı iletişim” başa çıkma yöntemlerinin temelini oluşturmaktadır.

 

Stres ile Başa Çıkma Teknikleri

Stres; içsel ve dışsal tetikleyici seviyesine göre şekillenmektedir. “Çok az” stres can sıkıntısı yaratmakta olduğu gibi “çok fazla” stres yorgunluk yaratır. Stres; “sinsi” bir süreç takip etmektedir.  Kişilik özellikleri, sosyal ilişkiler, duygusal olgunluk ve enerji seviyesi stresi tolere edebilmede önemli etmenlerdir. “Denge” stres idaresinde kilit kavramı oluşturmaktadır.

 

 Acil çözümler:

1.     Elinizdeki işi bırakın ve gerginliğinizin farkına varın

2.     Yavaş ve ağır bir şekilde nefes alıp verin

3.     Hareket edin! Esneme hareketleri, hafif egzersiz veya mümkünse kısa yürüyüş yapın

4.     Mola verin! Gerginlik ortamından uzaklaşmaya çalışın

 

Uzun vadeli çözümler:

1.     Sağlıklı beslenmeye özen gösterin (kafein, şeker azaltılmalı. Uyuşturucu ve alkol ile kendinizi tedavi etmeyin)

2.     Yeterli derecede dinlenmeye özen gösterin: Uyku düzeninize dikkat edin

3.     Düzenli egzersiz yapın (haftada 3 kere 30dk süre)

4.     Gevşeme tekniklerini hayatınızın parçası haline getirin

5.     “Gerçekçi beklentiler” geliştirin (zaman yönetimi-zy)

6.     Günlük plan yapın (zy)

7.     “Öncelikler listesi” oluşturun! Enerjinizi ve zamanınızı etkin şekilde kullanın (zy)

8.     Önemsiz ve kolay işlerinizi sona bırakın (zy)

9.     Birkaç şeyi bir anda yapmak yerine işlerinizi sıralayın ve teker teker ele alın (zy)

10.  Sorumlulukları başkalarıyla paylaşın: İnsanların “bazı işlerinizi”   yapabileceğini kendinize hatırlatın. Buna saygı gösterin ve özgür kalınJ (zy)

11.  “Zihinsel ara” verin.

12.  İsteklerinizi ve hoşnutsuzluklarınızı ifade edin. “Hayır” demeyi öğrenin ve bunu derken rahatsızlık duymayın

13.  Enerjik olduğunuz zamanları yakalayın ve iyi değerlendirin. Bu zamanlarda “zor işlerinizi” ele alın.

14.  Sorunlarınızı aileniz, arkadaşlarınız veya terapistinizle konuşun. Amaç çözüm değil paylaşımdır! Değer verdiğiniz insanlara duygularınızı ve düşüncelerinizi anlama fırsatını verin.

15.  “Problemleri” tekrar tanımlayın ve onları “değişim” için fırsat olarak kullanın

16.  “Eğlence” planlayın. İçinizdeki çocuğu ihmal etmeyin. Spontan olun.

17.  “Neşenizi” koruyun. Kendinize gülebilme yeteneğinizi kullanın.

18.  Başkalarını ve olayları “kontrol etmeye” çalışmayın

19.  Kendi kendinize sorun “Bu benim problemim mi?”

20.  “Sıcak” terapisi uygulayın: sıcak paketler, jakuzi, sıcak banyo veya duş gibi

not: “Sıcak” iyi gelmiyorsa “soğuk” terapi uygulayabilirsiniz

21.  Vücut masajı yaptırın

22.  Hayvan besleyin

23.  Günlük tutun

24.  Ortam değiştirin: iş, ev, semt, spor salonu, kurs gibi

25.  Boş zamanlarınızı size keyif veren hobiler ve aktiviteler ile değerlendirin. Özellikle boş zamanlarınızda “MELİ-MALI” lı cümleleri kullanma sıklığınıza dikkat edin!

26.  Ruhunuzu beslemeyi unutmayın.

Başkalarına yardım ederken onların da size yardım etmesine izin verin. Onlara bu keyfi ve önceliği yaşatın.

 

Gevşeme

İnsan “endişe” duygusuna üç ayrı alanda tepki verir:

·         fizyolojik tepki (kalp çarpıntısı, kas gerginliği, terleme, titreme, üşüme, nefes darlığı, baygınlık hissi, mide ağrısı, bulantı gibi)

·         davranışsal tepki (kaçınma, kaçma davranışları gibi)

·         bilişsel tepki (“Kontrolümü kaybediyorum”, “Dayanamıyorum” gibi olumsuz düşünceler)

Bu üç ayrı alanda verilen tepkilerin şiddeti kişiden kişiye değişmektedir.

Kısırdöngü! Endişe duygusuna verilen fizyolojik tepki olumsuz düşünceleri tetiklemekte ve bu düşünceler sinir sistemini daha da “alarme” ederek fizyolojik tepkilerin şiddetini artırmaktadır.

Gevşeme egzersizi! Bu kısırdöngüyü kırmanın yollarından biri fizyolojik tepkiye odaklanıp onu kontrol etmeyi öğrenmektir.

Gevşeme egzersizi öğrenilmesi gereken bir beceridir. Bisiklete binmek veya araba kullanmak gibi pratik yapmayı gerektirir

Gevşeme egzersizi sakin zamanlarda uygulanarak pratik edilmeye başlanmalıdır.

Bu süreç içinde kişi “endişe sinyallerini” tanımayı öğrenmelidir (günlük tutmak).

Gevşeme egzersizi endişe duygusu şiddetlenip doruk noktasına ulaşmadan uygulandığı takdirde etkili olacaktır.

 

Ne zaman Profesyonel Yardım alınmalı?

·         TS

·         Sağlığınızı etkiliyorsa

·         Hiç bitmeyecekmiş gibi geliyorsa

·         İşinizi bırakmayı, uzaklaşmayı düşünüyorsanız

·         Depresif, üzgün, ağlamaklı, hayat yaşamaya değmez gbi hissediyorsanız

·         İştahınız, uyku düzeniniz bozulduysa

·         Yemek, alkol, uyuşturucu, uyku, sigara, alışveriş ile başa çıkmaya çalışıyorsanız

·         Bazı duygu ve düşünceleri paylaşmak çok zor geliyorsa

YARDIM ALIN!

 
dpsikiyatri.com
Yazdır

 
 
Bu alanda internette en çok aranan konular:
 ergenlik dönemi sorunları   gelişim dönemi   erkeklerde ergenlik dönemi   ergenlik dönemi sorunlar   ergenlik dönemi özellikleri   gelişim dönemi   ergenlik dönemi resimleri   ergenlik resimleri   ergenlik dönemi nedir   ergenlik dönemi kızlarda   ergenlik nedir   ergenlik sorunları
 
 
 Üye Girişi
E-Mail :
Şifre :
Üye değilseniz lütfen üye olmak için tıklayınız
Şifremi Unuttum
Aktivasyon Mailim Gelmedi



 E - Mail Grubu
E-Posta

Ailenizde en sık görülen hastalık hangisidir?
 

kanser

 

kalp hastalıkları

 

astım

 

psikolojik rahatsızlıklar

 

böbrek yetmezliği

 
İhtiyaç Listeleri
Doğum Çantası
Seyahat Listesi

Bu sitede yer alan yazıların tümü, bilgi edinmek isteyen ziyaretçiler için hazırlanmıştır. Bu bilgiler, hiç bir zaman hastalık ve diğer sorunlara yönelik teşhis ve tedavi amaçlı olarak kullanılmamalıdır. Sitede yer alan yazı ve resimlerin kopyalanması, her türlü kullanımı ve bilgilerin uygulanması sonucu gelişen hukuki, ahlaki, mesleki, sağlık ve yaşamsal sorunlar; sadece bu eylemi gerçekleştiren kişilerin sorumluluğundadır. Bunlardan dolayı ortaya çıkabilecek hiç bir sorundan site ve yazarları sorumlu kılınamaz.
   
 
  E-Ticaret Sitesi ve Web Sitesi Tasarımı | Webpaketi.com